Дали млечните производи се лоши или добри за вас?

Млечните производи се прилично контроверзни во денешно време. Се негуваат од страна на здравствените организации како основна храна за здрави коски. Но некои експерти не се согласуваат, мислат дека млечните производи се штетни и дека треба да се избегнуват. Се разбира, не се исти сите млечни производи. Се разликуваат во голема мера, во зависност од тоа како биле одгледани кравите и како биле обработени млечните прозиводи. Исто така како што е случај со повеќето нешта во исхраната, крајните здравствени ефекти зависат од поединецот.

Дали е „природно“ да се јадат млечни производи?

Еден чест аргумент против млечните производи е дека „не е природно“ да се консумираат млечни производи. Ова има смисла, луѓето се единствениот вид што консумира млеко и во зрела возраст, и секако единствениот вид што консумира млеко од друго животно. Се разбира, биолошката цел на кравјото млеко е да исхранува теле што брзо расте. Луѓето не се телиња, а возрасните обично не треба да растат.

Пред земјоделската револуција, луѓето пиеја само мајчино млеко како бебиња. Не консумираа млечни производи во зрела возраст. Тоа е една од причините зошто млечните производи не се вклучени во строгата палео исхрана. Затоа од еволутивна гледна точка нема смисла дека млечните производи се „потребни“ за оптимално здравје.

Луѓето во некои делови од светот јаделе млечни производи илјадници години и постојат многу истражувања кои документирале како се промениле гените за да се приспособат на млечните производи во исхраната. Фактот што некои од нас се генетски адаптирани да јадат млечни производи е прилично убедлив аргумент дека за нас е „природно“ да ги консумираме.

Луѓето се единствениот вид што консумира млеко во зрела возраст, како и млеко од друго животно. Млекото не се консумирало се до земјоделската револуција.

Околу ¾ од светот се нетолерантни на лактоза

Главниот јаглехидрат во млечните производи е лактоза, „млечен шеќер“ направен од два прости шеќери: глукоза и галактоза. Кога сме бебиња, нашето тело произведува дигестивен ензим наречен лактаза, кој ја разложува лактозата од мајчиното млеко. Но многу луѓе ја губат таа способност во зрела возраст. Всушност, околу 75 % од светската популација не се способни да ја разложуваат лактозата во зрела возраст, феномен наречен нетолерантност на лактоза. Во различни делови од светот е различно застапен. Нетолерантноста на лактоза е ретка појава во Северна Америка, Европа и Австралија, а е честа појава во Африка, Азија и Јужна Америка.

Луѓето со нетолерантност на лактоза имаат одредени дигестивни симптоми кога консумираат млечни производи. Тие вклучуваат: гадење, повраќање, дијареа и слични симптоми.

Сепак, имајте на ум дека луѓето со нетолерантност на лактоза може повремено да консумираат ферментирани млечни производи (како јогурт) или млечни производи со висока содржина на масти (како путер).

Некои луѓе исто така може да бидат алергични и на други состојки од млекото, како протеините. Тоа е прилично честа појава кај децата, но ретка кај возрасните.

Околу ¾ од светот се нетолерантни на лактоза, главниот јаглехидрат во млечните производи. Повеќето луѓе кои потекнуваат од Северна Европа може да ја дигестираат лактозата без проблем.

Млечните производи може да бидат доста хранливи

Млечните производи се многу хранливи. Млекото ги содржи сите потребни протеини, масни киселини и хранливи микроматерии за нега на телето што расте. Со оглед на тоа што човечките мускули, клетки и органи се слични со тие на телето, има слисла дека млечните производи се добар извор на хранливи материи исто и за луѓето.

Една чаша (244 gr) млеко содржи:

  • Калциум – 276 mg (28 % од препорачаната дневна вредност – ПДВ)
  • Витамин Д – 24 % од ПДВ
  • Рибофлавин (Б2) – 26 % од ПДВ
  • Витамин Б12 – 18 % од ПДВ
  • Калиум – 10 % од ПДВ
  • Фосфор – 22 % од ПДВ

Исто така содржи и пристојни количини на витамин А, витамин Б1 и Б6, селен, цинк и магнезиум.

Тоа доаѓа заедно со 146 калории, 8 gr масти, 8 gr протеини (од типот на животински протеини со висок квалитет) и 13 gr јаглехидрати. Полномасното млеко е всушност многу хранливо. Содржи по малку од сè што всушност ни треба.

Се разбира, има многу различни видови на млечни производи. Масните млечни производи како сирење и путер имаат состав на хранливи материи кој е прилично различен од млекото.

Составот на хранливи материи исто така е различен во зависност од тоа што јаделе кравите и како биле одгледани, особено кога се работи за составот на масти. Составот на масти во млечните производи е всушност многу сложен, се состои од стотици различни масни киселини. Многу од масните киселини се биоактивни и може да имаат моќни ефекти врз здравјето. Кравите што се одгледуваат на пасишта и се хранат со трева имаат повеќе омега 3 масни киселини и до 500 % повеќе конјугирана линолна киселина. Млечните производи добиени од животни хранети со трева исто така содржат и повеќе липосолубилни витамини, особено витамин К2, хранлива материја која е од огромно значење за регулирање на метаболизмот на калциум и има големи придобивки за здрави коски и здраво срце.

Имајте на ум дека овие здрави масти и липосолубилни витамини не се присутни во обезмастените млечни производи или млечни производи со низок процент на масти, кои често се преполни со шеќер за да надоместат за изгубениот вкус што се јавува по отстранување на мастите.

Млекото е многу хранливо, но составот на хранливи материи е различен во различните видови на млечни производи. Млечните производи добиени од крави хранети со трева или крави одгледани на пасишта содржат повеќе липосолубилни витамини и корисни масни киселини.

Млечните производи се супер храна за вашите коски

Калциумот е главен минерал во коските, а млечните производи се најдобар извор на калциум во исхраната. Затоа изгледа логично дека млечните производи се корисни за здрави коски. Всушност, повеќето конвенционални здравствени организации препорачуваат луѓето да консумираат 2-3 порции млечни производи дневно, со цел да добијат доволно калциум за коските. Но многу експерти мислат дека тоа не е добра идеја бидејќи во земјите со мала консумација на млечни производи присутна е ниска стапка на застапеност на остеопороза, додека земјите што  консумираат многу млечни производи (како САД) често имаат високи стапки на остеопороза. Сепак, тоа не значи дека млечните производи предизвикуваат остеопороза, постојат многу други разлики помеѓу тие земји.

Всушност, млечните производи се едно нешто за што е во право конвенционалната исхрана. Најголемиот дел на докази покажува дека млечните производи ја подобруваат густината на коските, ја намалуваат остеопорозата и го намалуваат ризикот од скршеници кај постарите лица. Исто така да не заборавиме дека млечните производи содржат многу повеќе од само калциум. Обезбедуваат и многу други хранливи материи кои се многу корисни за здрави коски, вклучувајќи протеини, фосфор и (во случајот на млечни производи добиени од животни хранети со трева и полномасни млечни производи) витамин К2.

Бројни истражувања покажуваат дека млечните производи имаат јасни придобивки за здрави коски. Ја подобруваат густината на коските кај помладите и го намалуваат ризикот од скршеници кај постарите лица.

Полномасните млечни производи се поврзани со помал ризик од дебелина и дијабетес тип 2

Полномасните млечни производи имаат одредени придобивки за здрав метаболизам. Иако се богати со калории, консумирањето млечни производи всушност се поврзува со намален ризик од дебелина. Во еден преглед на 16 истражувања, 11 од нив покажале дека полномасните млечни производи се поврзани со намалување на дебелината, а во ниедно од нив не се наоѓа таков ефект кај млечните производи со ниска содржина на масти.

Исто така постојат и некои докази дека млечните масти може да го намалат ризикот од дијабетес. Едно истражување од научниците на Харвард ја испитува количината на транс-палмитолеинска киселина (млечна маст) што ја имаат луѓето во нивниот крвоток. Во тоа истражување, тие што најмногу консумирале полномасни млечни производи имале помалку масти околу стомакот, помалку воспаление, пониски триглицериди, подобрена чувствителност на инсулин и за 62 % помал ризик од дијабетес тип 2. Неколку други истражувања покажуваат дека полномасните млечни производи се поврзани со намален ризик од дијабетес, а голем број на истражувања не покажуваат никаква поврзаност.

Неколку истражувања покажуваат дека полномасните млечни производи се поврзани со намален ризик од дебелина и дијабетес тип 2, додека други истражувања не наоѓаат никаков ефект.

Млечните производи може да ве заштитат од срцеви заболувања, но тоа зависи од видот на заболувањето

Конвенционалната мудрост диктира дека млечните производи треба да го зголемат ризикот од срцеви заболувања бидејќи се богати со заситени масти. Сепак, митот за заситените масти беше разоткриен во изминатите неколку години. Денес се знае дека не постои поврзаност помеѓу консумирањето заситени масти и срцевите заболувања, барем не кај поголемиот дел од луѓето. Исто така се чини дека ефектите од млечните прозиводи врз ризикот од срцеви заболувања се различни помеѓу земјите, што најверојатно зависи од тоа како биле одгледани и хранети кравите.

„Истражувањето на сестрите“, големо епидемиолошко истражување во САД, наоѓа дека млечните масти се поврзани со зголемен ризик од срцеви заболувања. Сепак, многу други истражувања покажуваат дека полномасните млечни производи имаат заштитен ефект од срцеви заболувања и мозочен удар. Еден преглед на 10 истражувања, од кои повеќето користеле полномасни млечни производи, покажува дека млекото е поврзано со намален ризик од срцеви заболувања и мозочен удар. Исто така во одреден период имаше и тренд за намален ризик од срцеви заболувања, но статистички беше незначаен.

Во земјите каде кравите во голема мера се хранат со трева, полномасните млечни производи се поврзани со големо намалување на ризикот од срцеви заболувања и мозочен удар. На пример, едно истражување во Австралија (каде кравите претежно се хранат со трева) покажува дека луѓето кои најмногу консумирале полномасни млечни производи имале помал ризик од срцеви заболувања за неверојатни 69 %. Тоа е најверојатно поврзано со високата содржина на витамин К2 во млечните производи добиени од животни хранети со трева, но исто така постојат и истражувања кои покажуваат дека млечните производи може да подобрат и други ризик фактори како крвен притисок и воспаление.

Истражувањата за млечните производи и срцевите заболувања доведоа до конфликтни резултати. Во земјите каде кравите претежно јадат трева, полномасните млечни производи се поврзуваат со големо намалување на ризикот од срцеви заболувања.

Познато е дека млечните производи стимулираат ослободување на инсулин и ИГФ-1 (IGF-1, Insulin-like Growth Factor 1). Тоа може да биде причина зошто консумирањето млечни производи е поврзано со зголемена појава на акни. Но исто така се верува дека тие хормони го зголемуваат ризикот од одредени типови на рак. Се разбира, постојат многу различни типови на рак, а врската помеѓу млечните производи и ракот е доста сложена.

Некои истражувања укажуваат дека млечните производи се поврзани со намален ризик од рак на дебело црево, но зголемен ризик од рак на простата. Поврзаноста со рак на простатата е всушност многу слаба и непостојана. Некои истражувања покажуваат зголемен ризик до 34 %, додека други истражувања не наоѓаат никаков ефект.

Имајте на ум дека покачениот инсулин и ИГФ-1 не се воопшто лоши. Ако се обидувате да добиете мускулна маса и сила, тогаш овие хормони можат да ви обезбедат јасни придобивки.

Млечните производи може да го стимулираат ослободувањето на инсулин и ИГФ-1, што води до зголемена појава на акни и зголемен ризик од рак на простата во некои истражувања. Сепак, млечните производи се чини дека штитат од рак на дебело црево.

Најдобриот вид на млечни производи

Најдобри се полномасните млечни производи добиени од крави хранети со трева или одгледани на пасишта. Имаат многу подобар состав на хранливи материи, вклучувајќи повеќе масни киселини и повеќе липосолубилни витамини, особено витамин К2.
Ферментираните млечни производи како јогурт и кефир може да бидат уште подобри. Содржат пробиотички бактерии кои може да имаат бројни здравствени придобивки.
Многу луѓе силно ги поддржуваат сировите млечни производи. Тоа се млечни производи што не биле пастеризирани, процес што може да има некои негативни ефекти врз вкусот и составот на хранливи материи во млекото. Се чини дека консумирањето сирово млеко не е ни приближно ризично како што некои луѓе кажуваат дека е.

Многу луѓе исто така тврдат дека не толерираат конвенционални кравји млечни производи, но добиваат одлични резултати со козји млечни производи.

Пренесете ја пораката

Кога се работи за млечни производи, не постојат добри одговори кои ќе може насекаде да се применат. Се чини дека здравствените ефекти се разликуваат во голема мера од еден до друг човек. Некои луѓе сосема добро толерираат млечни производи, додека други имаат мистериозни симптоми кога ги консумираат, а трети не можат да толерираат конвенционални млечни производи, но се чувствуваат одлично со сирови млечни проиводи.

Јас лично толерирам млечни производи и јадам доста органски јогурт добиен од животни хранети со трева. Често користам путер во моите оброци и повремено јадам сирење. Не пијам млеко, но само затоа што никогаш не сум стекнал таква навика.

Ако толерирате млечни производи и уживате во нив, тогаш јадете млечни производи. Не постои релевантен доказ дека луѓето треба да ги избегнуваат и има сосема малку докази за нивните придобивки. Само бидете сигурни да изберете квалитетни млечни производи, по можност добиени од животни хранети со трева или одгледани на пасишта и полномасни.

Млечните производи со ниска содржина на масти (кои често се преплавени со шеќер) сепак се чини дека се лош избор; главните метаболни придобивки на млечните производи се должат на масните состојки.

Крис Ганерс, дипломиран доктор по медицина

Извори:

Aune, D., Lau, R., Chan, D. S., Vieira, R., Greenwood, D. C., Kampman, E., & Norat, T. (2012). Dairy products and colorectal cancer risk: a systematic review and meta-analysis of cohort studies. Annals of oncology : official journal of the European Society for Medical Oncology, 23(1), 37–45. https://doi.org/10.1093/annonc/mdr269

Baran, D., Sorensen, A., Grimes, J., Lew, R., Karellas, A., Johnson, B., & Roche, J. (1990). Dietary modification with dairy products for preventing vertebral bone loss in premenopausal women: a three-year prospective study. The Journal of clinical endocrinology and metabolism, 70(1), 264–270. https://doi.org/10.1210/jcem-70-1-264

Bonjour, J. P., Carrie, A. L., Ferrari, S., Clavien, H., Slosman, D., Theintz, G., & Rizzoli, R. (1997). Calcium-enriched foods and bone mass growth in prepubertal girls: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. The Journal of clinical investigation, 99(6), 1287–1294. https://doi.org/10.1172/JCI119287

Bonthuis, M., Hughes, M. C., Ibiebele, T. I., Green, A. C., & van der Pols, J. C. (2010). Dairy consumption and patterns of mortality of Australian adults. European journal of clinical nutrition, 64(6), 569–577. https://doi.org/10.1038/ejcn.2010.45

Chan, G. M., Hoffman, K., & McMurry, M. (1995). Effects of dairy products on bone and body composition in pubertal girls. The Journal of pediatrics, 126(4), 551–556. https://doi.org/10.1016/s0022-3476(95)70348-9

Chan, J. M., Stampfer, M. J., Ma, J., Gann, P. H., Gaziano, J. M., & Giovannucci, E. L. (2001). Dairy products, calcium, and prostate cancer risk in the Physicians’ Health Study. The American journal of clinical nutrition, 74(4), 549–554. https://doi.org/10.1093/ajcn/74.4.549

Chowdhury, R., Warnakula, S., Kunutsor, S., Crowe, F., Ward, H. A., Johnson, L., Franco, O. H., Butterworth, A. S., Forouhi, N. G., Thompson, S. G., Khaw, K. T., Mozaffarian, D., Danesh, J., & Di Angelantonio, E. (2014). Association of dietary, circulating, and supplement fatty acids with coronary risk: a systematic review and meta-analysis. Annals of internal medicine, 160(6), 398–406. https://doi.org/10.7326/M13-1788

Cordain, L., Eaton, S. B., Sebastian, A., Mann, N., Lindeberg, S., Watkins, B. A., O’Keefe, J. H., & Brand-Miller, J. (2005). Origins and evolution of the Western diet: health implications for the 21st century. The American journal of clinical nutrition, 81(2), 341–354. https://doi.org/10.1093/ajcn.81.2.341

Curry A. (2013). Archaeology: The milk revolution. Nature, 500(7460), 20–22. https://doi.org/10.1038/500020a

Davoodi, H., Esmaeili, S. and Mortazavian, A. (2013). Effects of Milk and Milk Products Consumption on Cancer: A Review. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 12, 249-264. doi:10.1111/1541-4337.12011

de Vrese, M., Stegelmann, A., Richter, B., Fenselau, S., Laue, C., & Schrezenmeir, J. (2001). Probiotics–compensation for lactase insufficiency. The American journal of clinical nutrition, 73(2 Suppl), 421S–429S. https://doi.org/10.1093/ajcn/73.2.421s

Dhiman, T. R., Anand, G. R., Satter, L. D., & Pariza, M. W. (1999). Conjugated linoleic acid content of milk from cows fed different diets. Journal of dairy science, 82(10), 2146–2156. https://doi.org/10.3168/jds.S0022-0302(99)75458-5

Gast, G. C., de Roos, N. M., Sluijs, I., Bots, M. L., Beulens, J. W., Geleijnse, J. M., Witteman, J. C., Grobbee, D. E., Peeters, P. H., & van der Schouw, Y. T. (2009). A high menaquinone intake reduces the incidence of coronary heart disease. Nutrition, metabolism, and cardiovascular diseases : NMCD, 19(7), 504–510. https://doi.org/10.1016/j.numecd.2008.10.004

Geleijnse, J. M., Vermeer, C., Grobbee, D. E., Schurgers, L. J., Knapen, M. H., van der Meer, I. M., Hofman, A., & Witteman, J. C. (2004). Dietary intake of menaquinone is associated with a reduced risk of coronary heart disease: the Rotterdam Study. The Journal of nutrition, 134(11), 3100–3105. https://doi.org/10.1093/jn/134.11.3100

Hebeisen, D. F., Hoeflin, F., Reusch, H. P., Junker, E., & Lauterburg, B. H. (1993). Increased concentrations of omega-3 fatty acids in milk and platelet rich plasma of grass-fed cows. International journal for vitamin and nutrition research. Internationale Zeitschrift fur Vitamin- und Ernahrungsforschung. Journal international de vitaminologie et de nutrition, 63(3), 229–233.

Hu, F. B., Stampfer, M. J., Manson, J. E., Ascherio, A., Colditz, G. A., Speizer, F. E., Hennekens, C. H., & Willett, W. C. (1999). Dietary saturated fats and their food sources in relation to the risk of coronary heart disease in women. The American journal of clinical nutrition, 70(6), 1001–1008. https://doi.org/10.1093/ajcn/70.6.1001

Huncharek, M., Muscat, J., & Kupelnick, B. (2008). Dairy products, dietary calcium and vitamin D intake as risk factors for prostate cancer: a meta-analysis of 26,769 cases from 45 observational studies. Nutrition and cancer, 60(4), 421–441. https://doi.org/10.1080/01635580801911779

Kaaks R. (2004). Nutrition, insulin, IGF-1 metabolism and cancer risk: a summary of epidemiological evidence. Novartis Foundation symposium, 262, 247–268.

Kratz, M., Baars, T. & Guyenet, S. (2013). The relationship between high-fat dairy consumption and obesity, cardiovascular, and metabolic disease. European Journal of Nutrition 52, 1–24. https://doi.org/10.1007/s00394-012-0418-1

Lampe J. W. (2011). Dairy products and cancer. Journal of the American College of Nutrition, 30(5 Suppl 1), 464S–70S. https://doi.org/10.1080/07315724.2011.10719991

Liu, S., Choi, H. K., Ford, E., Song, Y., Klevak, A., Buring, J. E., & Manson, J. E. (2006). A prospective study of dairy intake and the risk of type 2 diabetes in women. Diabetes care, 29(7), 1579–1584. https://doi.org/10.2337/dc06-0256

Lourens-Hattingh, A., and Viljoen, B. C. (2001). Yogurt as probiotic carrier food. International Dairy Journal, 11(1–2), 1-17. https://doi.org/10.1016/S0958-6946(01)00036-X.

Malik, V. S., Sun, Q., van Dam, R. M., Rimm, E. B., Willett, W. C., Rosner, B., & Hu, F. B. (2011). Adolescent dairy product consumption and risk of type 2 diabetes in middle-aged women. The American journal of clinical nutrition, 94(3), 854–861. https://doi.org/10.3945/ajcn.110.009621

Margolis, K. L., Wei, F., de Boer, I. H., Howard, B. V., Liu, S., Manson, J. E., Mossavar-Rahmani, Y., Phillips, L. S., Shikany, J. M., Tinker, L. F., & Women’s Health Initiative Investigators (2011). A diet high in low-fat dairy products lowers diabetes risk in postmenopausal women. The Journal of nutrition, 141(11), 1969–1974. https://doi.org/10.3945/jn.111.143339

Melnik B. C. (2011). Evidence for acne-promoting effects of milk and other insulinotropic dairy products. Nestle Nutrition workshop series. Paediatric programme, 67, 131–145. https://doi.org/10.1159/000325580

Melnik, B. C., John, S. M., & Schmitz, G. (2011). Over-stimulation of insulin/IGF-1 signaling by western diet may promote diseases of civilization: lessons learnt from laron syndrome. Nutrition & metabolism, 8, 41. https://doi.org/10.1186/1743-7075-8-41

Mozaffarian, D., Cao, H., King, I. B., Lemaitre, R. N., Song, X., Siscovick, D. S., & Hotamisligil, G. S. (2010). Trans-palmitoleic acid, metabolic risk factors, and new-onset diabetes in U.S. adults: a cohort study. Annals of internal medicine, 153(12), 790–799. https://doi.org/10.7326/0003-4819-153-12-201012210-00005

Månsson H. L. (2008). Fatty acids in bovine milk fat. Food & nutrition research, 52, 10.3402/fnr.v52i0.1821. https://doi.org/10.3402/fnr.v52i0.1821

Park, K. M., & Cifelli, C. J. (2013). Dairy and blood pressure: a fresh look at the evidence. Nutrition reviews, 71(3), 149–157. https://doi.org/10.1111/nure.12017

Pribila, B. A., Hertzler, S. R., Martin, B. R., Weaver, C. M., Savaiano, D. A. (2000). Improved Lactose Digestion and Intolerance Among African-American Adolescent Girls Fed a Dairy Rich-Diet. Journal of the American Dietetic Association, 100(5), 524-528. https://doi.org/10.1016/S0002-8223(00)00162-0

Prince, R., Devine, A., Dick, I., Criddle, A., Kerr, D., Kent, N., Price, R., & Randell, A. (1995). The effects of calcium supplementation (milk powder or tablets) and exercise on bone density in postmenopausal women. Journal of bone and mineral research : the official journal of the American Society for Bone and Mineral Research, 10(7), 1068–1075. https://doi.org/10.1002/jbmr.5650100711

Ralston, R. A., Lee, J. H., Truby, H., Palermo, C. E., & Walker, K. Z. (2012). A systematic review and meta-analysis of elevated blood pressure and consumption of dairy foods. Journal of human hypertension, 26(1), 3–13. https://doi.org/10.1038/jhh.2011.3

Riggs, B. L., O’Fallon, W. M., Muhs, J., O’Connor, M. K., Kumar, R., & Melton, L. J., 3rd (1998). Long-term effects of calcium supplementation on serum parathyroid hormone level, bone turnover, and bone loss in elderly women. Journal of bone and mineral research : the official journal of the American Society for Bone and Mineral Research, 13(2), 168–174. https://doi.org/10.1359/jbmr.1998.13.2.168

Schurgers, L. J., Geleijnse, J. M.,Grobbee, D. E., Pols, H. A. P.,Hofman, A., Witteman J. C. M.,& Vermeer, C. (1999). Nutritional Intake of Vitamins K1 (Phylloquinone) and K2 (Menaquinone) in The Netherlands. Journal of Nutritional & Environmental Medicine, 9(2), 115-122. DOI: 10.1080/13590849961717

Schurgers, L. J., & Vermeer, C. (2000). Determination of phylloquinone and menaquinones in food. Effect of food matrix on circulating vitamin K concentrations. Haemostasis, 30(6), 298–307. https://doi.org/10.1159/000054147

Siri-Tarino, P. W., Sun, Q., Hu, F. B., & Krauss, R. M. (2010). Meta-analysis of prospective cohort studies evaluating the association of saturated fat with cardiovascular disease. The American Journal of Clinical Nutrition, 91(3), 535–546. https://doi.org/10.3945/ajcn.2009.27725

Smit, L. A., Baylin, A., & Campos, H. (2010). Conjugated linoleic acid in adipose tissue and risk of myocardial infarction. The American journal of clinical nutrition, 92(1), 34–40. https://doi.org/10.3945/ajcn.2010.29524

Sun, Q., Ma, J., Campos, H., & Hu, F. B. (2007). Plasma and erythrocyte biomarkers of dairy fat intake and risk of ischemic heart disease. The American journal of clinical nutrition, 86(4), 929–937. https://doi.org/10.1093/ajcn/86.4.929

Swallow, D. M. (2003). Genetics of Lactase Persistence and Lactose Intolerance. Annual Review of Genetics, 37, 197-219. https://doi.org/10.1146/annurev.genet.37.110801.143820

Varenna, M., Manara, M., Galli, L., Binelli, L., Zucchi, F., & Sinigaglia, L. (2013). The association between osteoporosis and hypertension: the role of a low dairy intake. Calcified tissue international, 93(1), 86–92. https://doi.org/10.1007/s00223-013-9731-9

Velloso C. P. (2008). Regulation of muscle mass by growth hormone and IGF-I. British journal of pharmacology, 154(3), 557–568. https://doi.org/10.1038/bjp.2008.153

Vermeer, C., Shearer, M. J., Zittermann, A., Bolton-Smith, C., Szulc, P., Hodges, S., Walter, P., Rambeck, W., Stöcklin, E., & Weber, P. (2004). Beyond deficiency: potential benefits of increased intakes of vitamin K for bone and vascular health. European journal of nutrition, 43(6), 325–335. https://doi.org/10.1007/s00394-004-0480-4

Wang, H., Steffen, L. M., Vessby, B., Basu, S., Steinberger, J., Moran, A., Jacobs, D. R., Jr, Hong, C. P., & Sinaiko, A. R. (2011). Obesity modifies the relations between serum markers of dairy fats and inflammation and oxidative stress among adolescents. Obesity (Silver Spring, Md.), 19(12), 2404–2410. https://doi.org/10.1038/oby.2011.234

Warensjö, E., Smedman, A., Stegmayr, B., Hallmans, G., Weinehall, L., Vessby, B., & Johansson, I. (2009). Stroke and plasma markers of milk fat intake–a prospective nested case-control study. Nutrition journal, 8, 21. https://doi.org/10.1186/1475-2891-8-21

Zurera-Cosano, G., Moreno-Rojas, R., Amaro-Lopez, M. (1994). Effect of processing on contents and relationships of mineral elements of milk. Food Chemistry, 51(1), 75-78. https://doi.org/10.1016/0308-8146(94)90050-7.

error: Внимание: Содржината е заштитена!

You have successfully subscribed to the newsletter

Се појави грешка. Обиди се повторно.

Здрава Исхрана will use the information you provide on this form to be in touch with you and to provide updates and marketing.